“Alle rechten voorbehouden”, we zien het vaak verschijnen. We situeren het zinnetje in het auteursrecht. Het slaat op het feit dat alle auteursrechten met betrekking tot een bepaalde tekst, foto of ander creatief werk aan de auteursrechthebbende ervan wordt toegewezen. Alleen de auteur of diens ‘auteursrechthebbende’ heeft immers het recht om te beslissen over de reproductie, aanpassing, mededeling aan het publiek, distributie, verhuur en uitleen van het beschermde werk.

Geen vermelding, geen bescherming dan? Fout.

Wat is nu de oorsprong van dit populair zinnetje die je bijna op iedere website ziet? De vermelding “All rights reserved” werd als plicht opgelegd om bescherming te kunnen krijgen als auteur in de Buenos Aires Copyright Convention van 1910. Sinds 2000 zijn echter alle leden van de Buenos Aires Convention lid geworden van de Berner-Conventie (die al bestaat sinds 1886), waaronder alle Europese landen vallen. De Berner Conventie bepaalt in tegenstelling tot Buenos Aires Conventie dat auteursrechtelijke bescherming automatisch ontstaat van zodra een werk wordt gecreëerd dat aan de beschermingsvoorwaarden voldoet. Het basisprincipe in het auteursrecht is immers dat vanaf het moment dat een werk een originele en concrete vorm vertoont, het werk wordt beschermd. Dit wordt het principe van de ‘vormvrije’ bescherming genoemd.

De naam van de auteur dient dus niet te worden vermeld, maar het kan wel aangewezen zijn dit te doen om zich later te beroepen op het vermoeden van vaderschap. Geen vermelding? Geen probleem, maar zorg er dan wel voor dat je over andere elementen beschikt om het auteursrecht te kunnen bewijzen. De vermelding “all rights reserved” is aldus een formaliteit, net datgene wat niet meer vereist wordt om aanspraak te maken op auteursrechten. De zin blijft hierdoor functieloos en is net zoals het klinken van glazen* wellicht nog een reliek uit een ver verleden.

Het brengt mee dat de vermelding niet verplicht is of verplicht kan worden, maar ook dat het niet verboden is het te vermelden.

Alle rechten blijven voorbehouden

De Berner Conventie is van toepassing voor meer dan 170 staten. Voor auteursrechtelijke werken in landen waar ze niet van toepassing is (bv. Iran, Namibië en Laos) is de vermelding wel nog van nut. Bovendien geldt in Nederland een uitzonderingsregel nl. ‘de persexceptie’. De exceptie die de pers toelaat actuele berichten zonder toestemming over te nemen uit andere persmedia. Indien er wel een “alle rechten voorbehouden” vermelding is, mogen berichten niet zonder toestemming worden overgenomen. De vermelding dient aldus als bescherming voor de artikels die bv. door een nieuwssite worden verspreidt. In België geldt deze regeling echter niet. Ook bij persmedia geniet de Belgische auteur de volle bescherming, zonder enige vermelding.

Wat is nu het nut?

Los van enige juridische bescherming houdt de vermelding “alle rechten voorbehouden” wel een waarschuwingsfunctie in. Bij het lezen van de zin zullen anderen worden afgeschrikt of toch gewaarschuwd zijn om het artikel, fragment, … niet zomaar over te nemen. Het lezen kan de lezer eraan herinneren dat er wel degelijk zoiets als ‘auteursrechten’ bestaat.

Als een product wordt nagemaakt en het werk bevat deze vermelding, kan je in geval van inbreuk een hogere schadevergoeding vragen, aangezien diegene die geen rekening hield met de auteursrechten dan niet kan zeggen: “ik wist niet dat het beschermd was”. Het draagt aldus bij tot bewustwording en betere afdwinging van de auteursrechten.

Copyright / Copyleft?

Er rest ons dan nog het alom bekende copyrightteken, een symbool niet weg te denken van de zin “all rights reserved”, kort te bespreken. Het symbool vindt zijn oorsprong in de Amerikaanse Copyright Act van 1790 (die doorheen de jaren meermaals werd gewijzigd).  Draagt dit teken dan wel de uiteindelijke meerwaarde in zich? Helaas. Het omvat nul juridische waarde in heel Europa. De enige nuttige reden om het op een werk te vermelden is om anderen af te schrikken en te tonen dat een werk auteursrechtelijk beschermd is.

In de USA was dit teken ooit wél belangrijk ter bescherming van de auteursrechten, maar nu dus niet meer. De versie van de Copyright Act van 1909 is echter nog steeds van toepassing op alle werken die in Amerika gepubliceerd zijn voor 1 januari 1978, wat verklaart waarom tot de dag van vandaag het teken in de USA nog zo sterk is gelinkt met het claimen van auteursrecht.

Ook het copyrightteken kan (indien het wordt vervolledigd door de juiste vermeldingen ©, jaar eerste publicatie en naam auteursrechthebbende) eveneens helpen tot het bekomen van een hogere schadevergoeding als gevolg van het ‘watch out’ – effect.

Conclusie

Naast de psychologische meerwaarde, is de meerwaarde voor het verkrijgen van het auteursrecht door de vermelding “alle rechten voorbehouden” onbestaand in Europa. Laat ‘alle rechten voorbehouden’ dan gerust ook maar achterwege.

*Het klinken van glazen werd vroeger gedaan om de inhoud van elkaars glazen te vermengen om zo zeker te zijn dat geen van beide glazen was vergiftigd.

Geschreven door Blanche Devos